จีนบนโครโมโซมเพศ

 

จีนบนโครโมโซมเพศ

                คนปกติมีโครโมโซม  ทั้งหมด  23  คู่  เป็นโครโมโซมที่ควบคุมลักษณะการเจริญของร่างกายทั่วไป  มี  22  คู่แต่ละคู่เหมือนกัน  และเป็นโครโมโซมที่ควบคุมเพศ  1  คู่  ถ้าเหมือนกัน  คือ XX  เป็นเพศหญิง  และถ้าไม่เหมือนกัน  คือ XY  เป็นเพศชาย   เพราะฉะนั้นเราก็จะพิจารณา  จีนที่อยู่บนโครโมโซม  X  และโครโมโซม  Y ซึ่งนักวิทยาศาสตร์โทมัส ฮัน มอร์แกน (Thomas Hunt Morgan)  และทีมงาน   ค้นพบเป็นครั้งแรก  โดยการทดสอบแมลงหวี่พบว่า  แมลงหวี่มีโครโมโซม 4 คู่ โดยมีออโตโซม 3 คู่ และโครโมโซมเพศ 1 คู่ เพศชายเป็น XY  และเพศหญิงเป็น XX 

                การทดลองคือนำแมลงหวี่เพศเมีย ตาสีแดงผสมกับเพสผู้ตาสีขาว  ลูกที่ได้  ทุกตัวทั้งสองเพศมีตาสีแดง  นำลูกรุ่น  F1  ผสมกัน  พบว่า  ลูกรุ่น  F2  ได้เพศผู้ 2 ตัว  ตาแดง 1 ตัว  ตาขาว 1 ตัว  และเพศเมีย 2 ตัว ตาแดงทั้ง 2 ตัว  ดังนี้

เพศผู้ตาสีขาว   +  เพศเมียตาสีแดง

ลูก F1    =   ทุกตัวทุกเพศตาสีแดงหมด

ลูก F1  ผสมกัน      เพศผู้ตาสีแดง   +   เพศเมียตาสีแดง

ลูก F2   =    เพศผู้ตาขาว  ,  เพศผู้ตาแดง  ,  เพศเมียตาแดง  ,  เพศเมียตาแดง

จากการผสมดังกล่าว  อธิบายได้ดังนี้

รุ่นพ่อแม่      Xขาว Y          +       XแดงXแดง

Gamete         Xขาว   ,   Y    +       Xแดง     (2×1=2)

F1                Xขาว Xแดง  (ตาแดง)  ,  Xแดง Y    (ตาแดง)

นำลูกรุ่น F1  มาผสมกัน

                     Xแดง Y         +       XขาวXแดง

Gamete      Xแดง   ,   Y    +       Xขาว  ,  Xแดง          (2×2=4)

F2                Xแดง Xขาว ,  Xแดง Xแดง  ,  Xขาว Y  ,  Xแดง Y       

F2   มีฟีโนไทป์  ดังนี้    Xแดง Xขาว(ตาแดง)   ,  Xแดง Xแดง (ตาแดง)   ,  Xขาว Y (ตาขาว)   ,  Xแดง Y(ตาแดง)         

แสดงว่า   Xแดง เป็นจีนเด่น  ,Xขาว  เป็นจีนด้อย  และ จีน Y ไม่แสดงลักษณะตาขาวตาแดง

การถ่ายทอดลักษณะที่ควบคุมด้วยจีนบนโครโมโซมเพศ  เรียกว่า sex-linked gene  ถ้าจีนอยู่บนโครโมโซมเพศ X เรียกว่า  X-linked gene

                ในคนพบจีนควบคุมลักษณะบนโครโมโซมเพศ  มากกว่า  100  ลักษณะ ซึ่งได้แก่  ลักษณะตาบอดสี  ,โรคฮีโมฟีเลีย  และโรคภาวะพร่องเอนไซม์ G-6-PD  เป็นต้น

                ลักษณะตาบอดสีในคน  พบจีนดังนี้

เพศชาย                                 เพศหญิง                               จีโนไทป์

XC Y                                      XC XC                                    ปกติ

–                                              XC Xc                                     เป็นพาหะ

Xc Y                                       Xc Xc                                     ตาบอดสี

                ลักษณะโรคฮีโมฟีเลีย  (hemophilia) ในคน  พบจีนดังนี้

เพศชาย                                 เพศหญิง                               จีโนไทป์

XH Y                                      XH XH                                    ปกติ

–                                              XH Xh                                     เป็นพาหะ

Xh Y                                       Xh Xh                                     ตาบอดสี

                ลักษณะโรคภาวะพร่องเอนไซม์ G-6-PD     (glucose-6-phosphase dehydrogenase deficiency) ในคน  พบจีนดังนี้

เพศชาย                                 เพศหญิง                               จีโนไทป์

XG Y                                      XG XG                                    ปกติ

–                                              XG Xg                                     เป็นพาหะ

Xg Y                                       Xg Xg                                     ตาบอดสี

ตัวอย่าง  พ่อที่ตาปกติ  ส่วนแม่เป็นตาบอดสี  ลูกที่เกิดมามีโอกาสเป็นตาบอดสีในอัตราส่วนเท่าใด

XC Y     +     Xc Xc

XC  ,  Y     +     Xc    (2×1=2)

XC Xc   ,    Xc Y      ลูกสาวเป็นพาหะ 100%  ส่วนลูกชายเป็นโรคตาบอดสี 100 %

ตัวอย่าง  พ่อที่เป็นโรคฮีโมฟีเลีย    ส่วนแม่เป็นพาหะของโรคฮีโมฟีเลีย    ลูกที่เกิดมามีโอกาสเป็นโรคฮีโมฟีเลีย    ในอัตราส่วนเท่าใด

Xh Y     +     XH Xh

Xh  ,  Y     +     XH  ,  Xh    (2×2=4)

XH Xh   , Xh Xh   ,    XH Y  , Xh Y     ลูกสาวเป็นพาหะ 50%  เป็นโรค 50%  

ส่วนลูกชายปกติ   50%  เป็นโรค 50%  

ตัวอย่าง  พ่อที่เป็นปกติ    ส่วนแม่เป็นพาหะของโรคภาวะพร่องเอนไซม์ G-6-PD     ลูกที่เกิดมามีโอกาสเป็นโรคภาวะพร่องเอนไซม์ G-6-PD     ในอัตราส่วนเท่าใด

XG Y     +     Xg Xg

XG  ,  Y     +     Xg       (2×1=2)

XG Xg      , Xg Y     ลูกสาวเป็นพาหะ 100%      ส่วนลูกชายเป็นโรค   100%      

                จากการศึกษา โครงสร้างโครโมโซมโดยกระบวนการ  Karyotype   พบโครงสร้างของสัตว์ดังนี้

คนและสัตว์เลี้ยงลูกด้วยน้ำนม         เพศผู้  XY   เพศเมีย  XX

นกและสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก    เพศผู้  ZZ   เพศเมีย  ZW

ตั๊กแตน จิ้งหรีด แมลงสาบ                เพศผู้  XO   เพศเมีย  XX     ซึ่ง XO มีโครโมโซมเพศเพียงครึ่งเดียวของเพศเมีย

                ในการศึกษา  การถ่ายทอดลักษณะทางพันธุกรรมที่ถ่ายทอดโดยจีนในโครโมโซมเพศ หรือ X-linked gene  จะศึกษาโดยการเขียน  พันธุประวัติ หรือ เพดิกรี (pedigree)  เช่น

 

โดย     แทนเพศชายปกติ   O  แทนเพศหญิงปกติ

< แทนเพศชายที่เป็นโรค=  แทนเพศหญิงที่เป็นโรค

เส้นที่เชื่อมระหว่าง  ชาย  กับ  หญิง  แสดงการแต่งงานกันและมีบุตรตามเส้นด้านล่าง

 

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s

%d bloggers like this: